Voedingsbodem in je aquarium, wel of niet doen?

De meningen zijn verdeeld over wel of geen voedingsbodem in je aquarium plaatsen. Vroeger werd er gezegd dat je een voedingsbodem ‘MOEST’ nemen, anders groeien de aquariumplanten niet.

Aquasoils met garnalen Voedingsbodem
Aquasoil is een type Voedingsbodem

Over de jaren heen is het gebleken dat dit niet helemaal waar is. Het hangt allemaal af van de situatie in jouw aquarium. In deze blog neem ik je mee in de wondere wereld van voedingsbodems. Hopelijk beantwoord ik daarmee al je vragen. Laat ze anders gerust als reactie onderaan dit artikel achter.

De juiste voedingsbodem voor je aquarium

Zelf vind ik een voedingsbodem handig om te hebben, het geeft toch dat beetje extra voor je aquariumplanten. Daarvoor gebruik ik Humalit 5 voor. Dat vind ik handig omdat daar alle belangrijke voedingsstoffen en mineralen inzitten. Eén keer aanbrengen (laagje van 1 tot 2 cm) en het gaat in mijn ervaring 1 jaar mee. Daarna gebruik ik vloeibare plantenvoeding met CO2 omdat dit in mijn aquarium goed werkt. Vooral bij de rode aquariumplanten.

Maar laten we beginnen bij het begin. Dus wat is nou eigenlijk een voedingsbodem? Hoeveel voedingsbodemsoorten zijn er? Wat zijn de voordelen en nadelen van een voedingsbodem? Allemaal logische vragen. Daar heb ik de antwoorden hieronder geprobeerd te beantwoorden.

Wat is een voedingsbodem in het aquarium?

Een voedingsbodem is een laag van voedingsrijke grond (of humus) waar aquariumplanten voeding uit halen. Niet alle aquariumplanten halen evenveel voeding uit de grond en er zijn planten die juist beter gedijen met een voedingsbodem (bijv. de Cryptocoryne). Later in dit artikel vertel ik meer over planten die geen voedingsbodems nodig hebben.

Wat zijn de voordelen en nadelen van een voedingsbodem?

Allereerst zijn er een aantal voordelen en nadelen te bedenken om wel of niet te kiezen voor een voedingsbodem. Kort gezegd komt dat op het volgende neer:

 Voordelen

  • Goed groeiende aquariumplanten leidt tot minder algen. Hoe beter de planten groeien, hoe minder voeding er voor algen is om zich te ontwikkelen.
  • Ademruimte voor de wortelstok van de planten. Met een voedingsbodem hechten de planten hun wortels beter in de grond.
  • Stabiele toevoeging van plantenvoeding. In plaats van steeds weer vloeibare plantenvoeding toe te voegen, zorgt een goede voedingsbodem voor een geleidelijke afgifte van voedingsstoffen. Dat zorgt voor minder pieken in je waterwaarden en daarmee voor een betere balans.
  • Aquaria met weinig CO2 overleeft ineens wel. Wanneer je geen CO2 toevoer hebt, is het lastiger voor planten om te groeien. Tenzij je een goede voedingsbodem hebt.
Tip: Hier lees je hoe je aquariumplanten goed laat groeien.

Nadelen

  • Troebel water bij verschoning. Sommige voedingsbodems geven troep en troebel water. Dat moet dan eerst weer even zakken. Daarom altijd eerst goed alles afspoelen.
  • Even wat werk bij de aanleg ervan. Een voedingsbodem toevoegen is wel een werkje omdat daarvoor het aquarium eerst leeg moet zijn.
  • Het is niet altijd nodig. Heb je veel drijfplanten of gemakkelijk groeiende planten? Dan kom je met deze vloeibare plantenvoeding een heel eind.

Vier aquariumplanten die zonder voedingsbodem prima overleven

Waterpest groepje
Waterpest groepje

1. Waterpest (elodea)

Een snelgroeiende plant die het aquarium van zuurstof voorziet. Haalt zijn voeding voornamelijk uit het water.

Javamos in het aquarium
Javamos in het aquarium

 2. Javamos

Makkelijke plant voor beginners en een toevoeging voor alle aquaria, moet wel regelmatig bijgehouden worden zodat de mos niet door de hele bak heen groeit. Javamos haalt zijn voeding voornamelijk uit het water.

 3. Lilaeopsis novae-zelandiae

Een gemakkelijke beginnersplant met lichtgroen en spitsvormige bladeren. Hiermee kun je een mooi grasveldje creëren, groeit ongeveer tot 5cm en heeft een gemiddelde hoeveelheid licht nodig. Wel op de voorgrond van je aquarium plaatsen, dat is het mooiste.

4. Javavaren

Er zijn veel verschillende Javavarens, van kleine tot grotere soorten. Over het algemeen kunnen alle  soorten zonder voedingsbodem worden geplaatst. Wel raad ik aan om wat vloeibare plantenvoeding toe te voegen om ze goed te laten gedijen.

In het kort: vier aquariumplanten die een voedingsbodem op prijs stelt

Over het algemeen hebben de wat moeilijkere planten meer hulp nodig om te groeien. Een voedingsbodem kan dan een fijne aanvulling zijn. In het bijzonder de volgende soorten:

  1. Anubias soorten
  2. Cryptocoryne soorten
  3. Echinodorus soorten
  4. Hemianthus soorten

Verschillende soorten voedingsbodems en bodembedekkers

Zo zijn er verschillende voedingsbodemsoorten en alternatieve voedingsbodemsoorten. De belangrijkste zijn: Zand, aquasoils (kleibolletjes), akadama, grind en huisgemaakte voedingsbodems. De verschillen en overeenkomsten, voor- en nadelen heb ik voor het gemak op een rijtje gezet: 

Aquasoils (kleibolletjes)

Aquasoil aquasoils in het aquarium
Aquasoil in het aquarium

Een kleibodem gemaakt van zachte kleibolletjes, dat is wat Aquasoil is. Ze zijn in meerdere kleuren verkrijgbaar en laten je aquarium er netjes uitzien. Aquasoils komt van origine uit Azië waar ze al jarenlang gebruik maken van deze kleibodem. De klei heeft een dubbele werking. Het absorbeert  de meststoffen uit de waterkolom en geeft het weer terug af aan de planten. Het grootste voordeel van aquasoils is dat je gemakkelijk planten eruit en er terug in kan plaatsen zonder dat je aquarium troebel wordt.

SoortVoordelenNadelenAfmetingen korrels in mmKleuren (en evt. soorten)
Aquasoil– 100% organische bodemgrond

– Behoudt vorm langdurig

– Verlaagt PH-waarde in water

– Absorbeert meststoffen uit het water

– Relatief duur1-5– Rood/bruin

– Amazone kleur

– zwart kleurig

– okerkleurig

Akadama in het aquarium

Akadama aquarium
Akadama ziet er bijzonder uit

Zeg maar gerust, de goedkopere versie van Aquasoils. Iets minder goede kwaliteit, maar met voldoende om mee aan de slag te gaan. Bonsai boompjes groeien er ook op. Het is aan te raden Akadama eerst een week lang te laten weken in een bak of emmer. Anders kan het de KH waarde in je aquarium laten zakken. 

SoortVoordelenNadelenAfmetingen korrels in mmKleuren (en evt. soorten)
Akadama– 100% organische bodemgrond

– Behoud vorm langdurig

– Verlaagt PH-waarde in water

– Absorbeert meststoffen uit het water

– Redelijk harde korrel

– Minder lange levensduur dan Aquasoils

– Maar in één kleur verkrijgbaar

2-5Lichtbruin

 

Zand ziet er mooi uit maar is geen voedingsbodem

witte zand in het aquarium
Wit zand kan prachtig zijn

Alhoewel zand geen voedingsbodem is, kan je er toch voor kiezen om zand als bodem te gebruiken. Zand is in verschillende kleuren en grootte te verkrijgen en wordt gewaardeerd wanneer je algeneters en meervallen in het aquarium hebt rondzwemmen.

Deze visjes liggen namelijk veel op de grond en sommigen vinden het ook prettig om zich in te graven. Het nadeel is dat zand heel compact is en er hierdoor weinig tot geen voeding in de grond zit.

SoortVoordelenNadelenAfmetingen korrels in mmKleuren (en evt. soorten)
Zand– Vooral wit zand ziet er spectaculair uit

– Met alleen zand is schoonmaken gemakkelijker

– Planten blijven beter op hun plaats staan.

– Beter voor grondvissen.

– Vaak en goed spoelen voor gebruik

– Kan stofwolken creëren

– Grond kan niet goed ademen

– Geen voedingsrijke bodembedekker

1-2Verschillende kleurkeuzes

 

Grind (is geen voedingsbodem)

Zwart grind als laag
Zwart grond laat kleuren mooi naar voren komen

Veel mensen kiezen alleen grind. Zonder extra voeding is grind niet voldoende voor een biomassa in balans. Dat is natuurlijk prima op te lossen wanneer er onder een laag grind van 3 tot 5 cm een laag van 1 tot 2 cm voedingsbodem ligt. Wanneer je voor alleen grind kiest, zorg er dan voor dat de planten die voedingsbodems nodig hebben plaatselijk kleibollen of andere plantenvoeding toevoegt. Je kunt ook kiezen voor vloeibare plantenvoeding.

Grind– Goede waterdoorstroming

– In alle kleuren en smaken verkrijgbaar

– Bij gebruik van grof grind kan vuil zich erin ophopen.

– Geen voedingsrijke bodembedekker

1-8 (van zeer fijn tot zeer grof)Verschillende kleurkeuzes

 

Bodemrot in je aquarium?

Tot slot moeten we nog even stil staan bij een belangrijk fenomeen bij voedingsbodems: bodemrot. Dat is belangrijk omdat dit nog wel eens wil voorkomen en niet goed voor je aquarium is. Bodemrot ontstaat wanneer er geen goede doorstroming is in de bodem van je aquarium.

Voorbeeld van bodemrot in een aquarium
Voorbeeld van bodemrot

Bodemrot kun je herkennen aan donkere plekken in je bodem, een rottende geur of het zien van kleine luchtbelletjes wanneer je bv een vinger in de grond steekt.

Dit kan bijvoorbeeld ontstaan doordat er teveel grind of zand is neergelegd. Een te hoge laag. Beide zorgen ervoor dat er weinig tot geen waterdoorstroming in de bodem is. Een goede waterdoorstroming zorgt er namelijk voor dat de bodem als het ware “ademt”. Hierdoor kan er geen rottingsproces ontstaan.

Bodemrot kun je voorkomen door de bodem niet te hoog te maken of door gebruik te maken van een wat grovere korrel. Ook een goed filter of filtersysteem helpt met de waterdoorstroming in de bodem.

Tot slot, wel of geen voedingsbodem in het aquarium?

Mijn advies is om te kijken naar welke, en hoeveel, aquariumplanten je in het aquarium wilt plaatsen. Wanneer je kiest voor een aquarium vol met planten, dan is het zeker aan te raden. Anders is het niet per ce noodzakelijk om te doen. Vooral door de vele alternatieven die er zijn, zoals vloeibare plantenvoeding, voedingskogels, tabletten en veel meer.

Wat zijn jouw ervaringen met een voedingsbodem, vloeibare plantenvoeding of bijvoorbeeld kleitabletten? Laat het ons weten in de reacties!

Krijg met één klik direct updates bij nieuwe berichten, meld je aan!

Laat een antwoord achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.