Voedingsbodem in je aquarium, wel of niet doen?

De meningen zijn verdeeld over wel of geen voedingsbodem in je aquarium plaatsen. Vroeger werd er gezegd dat je een voedingsbodem ‘MOEST’ nemen, anders groeien de aquariumplanten niet.

Aquasoils met garnalen Voedingsbodem
Aquasoil is een type Voedingsbodem

Over de jaren heen is het gebleken dat dit niet helemaal waar is. Het hangt allemaal af van de situatie in jouw aquarium. In deze blog neem ik je mee in de wondere wereld van voedingsbodems. Hopelijk beantwoord ik daarmee al je vragen. Laat ze anders gerust als reactie onderaan dit artikel achter.

De juiste voedingsbodem voor je aquarium

Zelf vind ik een voedingsbodem handig om te hebben, het geeft toch dat beetje extra voor je aquariumplanten. Daarvoor gebruik ik Humalit 5 voor. Dat vind ik handig omdat daar alle belangrijke voedingsstoffen en mineralen inzitten. Eén keer aanbrengen (laagje van 1 tot 2 cm) en het gaat in mijn ervaring 1 jaar mee. Daarna gebruik ik vloeibare plantenvoeding met CO2 omdat dit in mijn aquarium goed werkt. Vooral bij de rode aquariumplanten.

Maar laten we beginnen bij het begin. Dus wat is nou eigenlijk een voedingsbodem? Hoeveel voedingsbodemsoorten zijn er? Wat zijn de voordelen en nadelen van een voedingsbodem? Allemaal logische vragen. Daar heb ik de antwoorden hieronder geprobeerd te beantwoorden.

Wat is een voedingsbodem in het aquarium?

Een voedingsbodem is een laag van voedingsrijke grond (of humus) waar aquariumplanten voeding uit halen. Niet alle aquariumplanten halen evenveel voeding uit de grond en er zijn planten die juist beter gedijen met een voedingsbodem (bijv. de Cryptocoryne). Later in dit artikel vertel ik meer over planten die geen voedingsbodems nodig hebben.

Wat zijn de voordelen en nadelen van een voedingsbodem?

Allereerst zijn er een aantal voordelen en nadelen te bedenken om wel of niet te kiezen voor een voedingsbodem. Kort gezegd komt dat op het volgende neer:

 Voordelen

  • Goed groeiende aquariumplanten leidt tot minder algen. Hoe beter de planten groeien, hoe minder voeding er voor algen is om zich te ontwikkelen.
  • Ademruimte voor de wortelstok van de planten. Met een voedingsbodem hechten de planten hun wortels beter in de grond.
  • Stabiele toevoeging van plantenvoeding. In plaats van steeds weer vloeibare plantenvoeding toe te voegen, zorgt een goede voedingsbodem voor een geleidelijke afgifte van voedingsstoffen. Dat zorgt voor minder pieken in je waterwaarden en daarmee voor een betere balans.
  • Aquaria met weinig CO2 overleeft ineens wel. Wanneer je geen CO2 toevoer hebt, is het lastiger voor planten om te groeien. Tenzij je een goede voedingsbodem hebt.
Tip: Hier lees je hoe je aquariumplanten goed laat groeien.

Nadelen

  • Troebel water bij verschoning. Sommige voedingsbodems geven troep en troebel water. Dat moet dan eerst weer even zakken. Daarom altijd eerst goed alles afspoelen.
  • Even wat werk bij de aanleg ervan. Een voedingsbodem toevoegen is wel een werkje omdat daarvoor het aquarium eerst leeg moet zijn.
  • Het is niet altijd nodig. Heb je veel drijfplanten of gemakkelijk groeiende planten? Dan kom je met deze vloeibare plantenvoeding een heel eind.

Vier aquariumplanten die zonder voedingsbodem prima overleven

Waterpest groepje
Waterpest groepje

1. Waterpest (elodea)

Een snelgroeiende plant die het aquarium van zuurstof voorziet. Haalt zijn voeding voornamelijk uit het water.

Javamos in het aquarium
Javamos in het aquarium

 2. Javamos

Makkelijke plant voor beginners en een toevoeging voor alle aquaria, moet wel regelmatig bijgehouden worden zodat de mos niet door de hele bak heen groeit. Javamos haalt zijn voeding voornamelijk uit het water.

 3. Lilaeopsis novae-zelandiae

Een gemakkelijke beginnersplant met lichtgroen en spitsvormige bladeren. Hiermee kun je een mooi grasveldje creëren, groeit ongeveer tot 5cm en heeft een gemiddelde hoeveelheid licht nodig. Wel op de voorgrond van je aquarium plaatsen, dat is het mooiste.

4. Javavaren

Er zijn veel verschillende Javavarens, van kleine tot grotere soorten. Over het algemeen kunnen alle  soorten zonder voedingsbodem worden geplaatst. Wel raad ik aan om wat vloeibare plantenvoeding toe te voegen om ze goed te laten gedijen.

In het kort: vier aquariumplanten die een voedingsbodem op prijs stelt

Over het algemeen hebben de wat moeilijkere planten meer hulp nodig om te groeien. Een voedingsbodem kan dan een fijne aanvulling zijn. In het bijzonder de volgende soorten:

  1. Anubias soorten
  2. Cryptocoryne soorten
  3. Echinodorus soorten
  4. Hemianthus soorten

Verschillende soorten voedingsbodems en bodembedekkers

Zo zijn er verschillende voedingsbodemsoorten en alternatieve voedingsbodemsoorten. De belangrijkste zijn: Zand, aquasoils (kleibolletjes), akadama, grind en huisgemaakte voedingsbodems. De verschillen en overeenkomsten, voor- en nadelen heb ik voor het gemak op een rijtje gezet: 

Aquasoils (kleibolletjes)

Aquasoil aquasoils in het aquarium
Aquasoil in het aquarium

Een kleibodem gemaakt van zachte kleibolletjes, dat is wat Aquasoil is. Ze zijn in meerdere kleuren verkrijgbaar en laten je aquarium er netjes uitzien. Aquasoils komt van origine uit Azië waar ze al jarenlang gebruik maken van deze kleibodem. De klei heeft een dubbele werking. Het absorbeert  de meststoffen uit de waterkolom en geeft het weer terug af aan de planten. Het grootste voordeel van aquasoils is dat je gemakkelijk planten eruit en er terug in kan plaatsen zonder dat je aquarium troebel wordt.

SoortVoordelenNadelenAfmetingen korrels in mmKleuren (en evt. soorten)
Aquasoil– 100% organische bodemgrond

– Behoudt vorm langdurig

– Verlaagt PH-waarde in water

– Absorbeert meststoffen uit het water

– Relatief duur1-5– Rood/bruin

– Amazone kleur

– zwart kleurig

– okerkleurig

Akadama in het aquarium

Akadama aquarium
Akadama ziet er bijzonder uit

Zeg maar gerust, de goedkopere versie van Aquasoils. Iets minder goede kwaliteit, maar met voldoende om mee aan de slag te gaan. Bonsai boompjes groeien er ook op. Het is aan te raden Akadama eerst een week lang te laten weken in een bak of emmer. Anders kan het de KH waarde in je aquarium laten zakken. 

SoortVoordelenNadelenAfmetingen korrels in mmKleuren (en evt. soorten)
Akadama– 100% organische bodemgrond

– Behoud vorm langdurig

– Verlaagt PH-waarde in water

– Absorbeert meststoffen uit het water

– Redelijk harde korrel

– Minder lange levensduur dan Aquasoils

– Maar in één kleur verkrijgbaar

2-5Lichtbruin

 

Zand ziet er mooi uit maar is geen voedingsbodem

witte zand in het aquarium
Wit zand kan prachtig zijn

Alhoewel zand geen voedingsbodem is, kan je er toch voor kiezen om zand als bodem te gebruiken. Zand is in verschillende kleuren en grootte te verkrijgen en wordt gewaardeerd wanneer je algeneters en meervallen in het aquarium hebt rondzwemmen.

Deze visjes liggen namelijk veel op de grond en sommigen vinden het ook prettig om zich in te graven. Het nadeel is dat zand heel compact is en er hierdoor weinig tot geen voeding in de grond zit.

SoortVoordelenNadelenAfmetingen korrels in mmKleuren (en evt. soorten)
Zand– Vooral wit zand ziet er spectaculair uit

– Met alleen zand is schoonmaken gemakkelijker

– Planten blijven beter op hun plaats staan.

– Beter voor grondvissen.

– Vaak en goed spoelen voor gebruik

– Kan stofwolken creëren

– Grond kan niet goed ademen

– Geen voedingsrijke bodembedekker

1-2Verschillende kleurkeuzes

 

Grind (is geen voedingsbodem)

Zwart grind als laag
Zwart grond laat kleuren mooi naar voren komen

Veel mensen kiezen alleen grind. Zonder extra voeding is grind niet voldoende voor een biomassa in balans. Dat is natuurlijk prima op te lossen wanneer er onder een laag grind van 3 tot 5 cm een laag van 1 tot 2 cm voedingsbodem ligt. Wanneer je voor alleen grind kiest, zorg er dan voor dat de planten die voedingsbodems nodig hebben plaatselijk kleibollen of andere plantenvoeding toevoegt. Je kunt ook kiezen voor vloeibare plantenvoeding.

Grind– Goede waterdoorstroming

– In alle kleuren en smaken verkrijgbaar

– Bij gebruik van grof grind kan vuil zich erin ophopen.

– Geen voedingsrijke bodembedekker

1-8 (van zeer fijn tot zeer grof)Verschillende kleurkeuzes

 

Bodemrot in je aquarium?

Tot slot moeten we nog even stil staan bij een belangrijk fenomeen bij voedingsbodems: bodemrot. Dat is belangrijk omdat dit nog wel eens wil voorkomen en niet goed voor je aquarium is. Bodemrot ontstaat wanneer er geen goede doorstroming is in de bodem van je aquarium.

Voorbeeld van bodemrot in een aquarium
Voorbeeld van bodemrot

Bodemrot kun je herkennen aan donkere plekken in je bodem, een rottende geur of het zien van kleine luchtbelletjes wanneer je bv een vinger in de grond steekt.

Dit kan bijvoorbeeld ontstaan doordat er teveel grind of zand is neergelegd. Een te hoge laag. Beide zorgen ervoor dat er weinig tot geen waterdoorstroming in de bodem is. Een goede waterdoorstroming zorgt er namelijk voor dat de bodem als het ware “ademt”. Hierdoor kan er geen rottingsproces ontstaan.

Bodemrot kun je voorkomen door de bodem niet te hoog te maken of door gebruik te maken van een wat grovere korrel. Ook een goed filter of filtersysteem helpt met de waterdoorstroming in de bodem.

Tot slot, wel of geen voedingsbodem in het aquarium?

Mijn advies is om te kijken naar welke, en hoeveel, aquariumplanten je in het aquarium wilt plaatsen. Wanneer je kiest voor een aquarium vol met planten, dan is het zeker aan te raden. Anders is het niet per ce noodzakelijk om te doen. Vooral door de vele alternatieven die er zijn, zoals vloeibare plantenvoeding, voedingskogels, tabletten en veel meer.

Wat zijn jouw ervaringen met een voedingsbodem, vloeibare plantenvoeding of bijvoorbeeld kleitabletten? Laat het ons weten in de reacties!

Krijg met één klik direct updates bij nieuwe berichten, meld je aan!

14 Reacties
  1. Marco zegt

    Beste aquarium fans,

    Ik ben net begonnen met een zoet water aquarium.
    Ik heb zaadjes van dwergkruid geplant en de eerste dagen ging dat heel goed, ze ontkiemen heel snel en ik had binnen 2 weken een vloerkleed maar nu gaat al het dwergkruid dood, ik gebruik een goede voedingsbodem en een Soil maar het is alemaal dood, zal een foto maken

    Wie weet waar dit aan ligt, weet me inmiddels geen raad meer

    Gr marco bekius

    1. Aquariumfans zegt

      Moeilijk om daar met zo weinig info echt een goed advies over te geven. Misschien geef je te veel Easy Carbo, daar kunnen jonge plantjes vaak niet goed tegen. Het kan ook aan je waterwaarden liggen. Die moeten wel bij de plant passen. Groetjes!

  2. Marc Torfs zegt

    Beste
    Ik krijg mijn NO3 maar niet naar beneden, wat moet ik doen , en regelmatig sterfte van vissen en ik doe om de 2 weken 2 emmers verversen.
    Grtjs

    1. Aquariumfans zegt

      Ververs eens een periode met osmosewater. Bij veel glazenwasser bedrijven kan je dat voor weinig geld halen. Doe dan half kraanwater en half osmose water. Regelmatig meten en dan sturen met het osmosewater. Meestal kom je er dan wel uit. Je kunt ook een middel gebruiken dat de NO3 verlaagt zoals dit artikel: https://www.aquariumwarenhuis.nl/product/hs-aqua-balance-no3-minus/ Succes!

  3. Gerda zegt

    Hoi aquariumfans, bedankt voor uw antwoord over het stof ivm aquasoil. Ik heb geen extern filter en ook niet een filter uit een ander aquarium. Is het dan misschien een idee om het oude aquariumwater opnieuw in het aquarium te doen zodra ik het zand erin heb of zitten daar de bacteriën niet in?

    Groetjes Gerda

    1. Aquariumfans zegt

      In dat geval zou je wat bacteriën uit een flesje bij de winkel kunnen halen en toevoegen. Heb je niet iemand in de buurt met een draaiend filter? Aquarium vereniging of zo? Ik zou er maar niet al te zwaar aan tillen. Rustig opstarten en de bacteriën vormen zich ook vanzelf na verloop van tijd. Groetjes

      1. Gerda zegt

        Hoi, bedankt voor het antwoord. Nee, ik ken niet iemand met een aquarium en een vereniging heb ik dichterbij mijn woonplaats nog niet ontdekt. Dan ga ik het over een tijdje maar met de bacteriën uit een flesje doen 😉. Ik wil sowieso van deze bodem af.

        Groetjes Gerda

  4. Gerda zegt

    Hoiz ik gebruik aquasoil van dennerle, maar wat mij opvalt is dat er steeds zwarte stofdeeltjes op mijn planten komen. Ik vind het erg jammer, want zo zien mijn planten er altijd vies uit. Ook als ik een plant eruit haal of er in zet, komt er altijd wat stofvrij wat later weer neerdaalt op mijn planten. Ik heb ergens spijt van mijn bodem en zou het liefst overstappen op zand. Ik ben het dus niet helemaal eens met het feit dat het zo makkelijk is om plantjes erin te zetten zonder stofwolken te veroorzaken. En dan gebruik ik ook nog wel een pincet. Doe ik het met de hand dan is het helemaal hopeloos qua stof. Zijn er misschien meer mensen die hier ervaring mee hebben? Dat de planten dus elke keer met zwart stof bedekt zijn? Ik heb 10 corydora’s pygmaeus. Misschien komt het ook door hun, omdat zij natuurlijk altijd eten zoeken op de bodem? Mijn bank staat nu 3 maanden. Ik denk niet dat het nu handig is om de bodem eruit te halen en te vervangen hè? Dit in verband met het evenwicht wat nu net een beetje tot stand komt. Wie weet heeft iemand nog tips? 🤗

    1. Aquariumfans zegt

      Ja Gerda, dit is een inmiddels bekend nadeel van aquasoil. Persoonlijk zou ik er ook nooit voor kiezen. Als je er echt vanaf wilt zou je toch rigoureus moeten overstappen op een bodem van zand of grind. Dat betekent inderdaad dat je opnieuw moet opstarten, maar dat opstarten gaat dan vlotter wanneer je een emmer water uit je bak hevelt en daar je filter (als je tenminste een externe hebt) op laat doorlopen. Dan houd je in ieder geval een deel van je bacteriën in leven. In geval van een ingebouwd filter zou je filtermateriaal uit een ander, goed draaiend, aquarium in je filter kunnen overbrengen. Het stoffig worden van de bodem zal in de loop der tijd enkel erger worden ben ik bang, doordat deze bodem als het ware uit elkaar valt. Succes en wijsheid !!

  5. Gerdie zegt

    Ik heb een vraag. Ik heb al jaren dezelfde bodem. Voedingsbodem met daarop grind.
    Graag zou ik meer corydoras houden en dan zou een zandbodem beter zijn.
    Nu draait mijn bak goed dus ik twijfel erg wat te doen. Kunt u mij adviseren. Hoe vaak moet je eigenlijk je bodem vernieuwen

    Gr. Gerdie

    1. Aquariumfans zegt

      Het verhaal dat Corydoras soorten op zand moeten worden gehouden klopt lang niet altijd. Je moet de snorren van de vissen in de gaten houden. Als die ongeschonden blijven is er niks mis met je bodem. Slijten ze weg, dan is het aan te bevelen een zandstrandje aan te bieden boven op je oorspronkelijke bodem. Goed observeren dus ! Groetjes!

  6. Vera zegt

    Hallo, ik wil een budged aquarium opstarten en ben op zoek naar gemakkelijke gratis zuurstofplantjes. Mogen klein zijn want groeien doen ze toch. Wie o wie wil me tegen verzendkosten of ophalen plantjes geven. Groet Vera

    1. Aquariumfans zegt

      Hoi Vera, pas altijd op met planten van mensen die je niet kent. Ziektes en andere zaken kunnen namelijk via planten meegenomen worden. Je kunt natuurlijk wel altijd een gokje wagen. Probeer anders eens op marktplaats. Groetjes en succes!

      1. Vera zegt

        Goede tip dank je wel!

Laat een antwoord achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.